Tytuły

ZAMKI W POLSCE

Forum miłośników zamków (zał. 2006)



Utwórz nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 7 ] 
Autor Wiadomość
PostNapisane: 2018-02-19 13:30 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Pracze Widawskie [Protsch an der Weide, od 1936 r.: Weide-West],
od 1973 r. razem z wsią Widawa [Weide, od 1936 r.: Weide-Ost] - włączone do granic Wrocławia i scalone pod nazwą Widawa

Pozwalam sobie skopiować tu mój wpis z fejsbuka, który dotyczy jednego z XVII-to wiecznych dworów w podwrocławskiej wsi, dziś dzielnicy Wrocławia.

Początkowo miało być o pewnym ogrodzie nowożytnym na Śląsku, ostatecznie jest i o nim, i o fortyfikacjach (i tych średniowiecznych, i tych nowożytnych), i trochę osadnictwa, i w końcu o nowożytnej architekturze rezydencjonalnej.

Pracze Widawskie (Protsch an der Weide) to dawna wieś, skromna rozmiarami, położona 7 km na północ od centrum Wrocławia, nad rzeką Widawa, na jej lewym brzegu. W 1973 r. razem z sąsiednią wsią Widawa włączono ją do miasta, scalając i nadając jedno miano: Wrocław-Widawa.
Pracze po raz pierwszy wymieniono jako istniejące w 1266 r., gdy trafiły z domeny książęcej w ręce prywatne. Średniowieczna wieś lokacyjna została ukształtowana przestrzennie najpóźniej w poł. XIV w., wtedy też otrzymała własny kościół parafialny. Siedziba feudalna rozwinęła się na samym północnym skraju osiedla, tuż przy rzece.
Po dworze czy też pałacu w Praczach, rozebranym po wojnie, zostały do dziś ledwie marne resztki i obecnie opowiadać o nim można bardziej na podstawie ikonografii, fotografii archiwalnych i literatury, niż w oparciu o przetrwałą substancję zabytkową. Na razie skupię się na dość intrygującej strukturze ziemnej, położonej ok. 170 m na północny wschód od miejsca po dworze, na przeciwnym, północnym brzegu Widawy.
Struktura ta, dziś zachowana tylko częściowo, tworzyła równoleżnikowo wydłużony, regularnie prostokątny w planie (ok. 140x110 m) obwód niskiego wału poprzedzonego płytkim rowem, z półkolistymi występami na narożnikach. Jak wiele na to wskazuje – jest to pozostałość po dawnym przy-dworskim ogrodzie. Półkoliste występy miałyby wówczas liczne analogie w autentycznie- lub pseudo-obronnych bastejach i basztkach, najczęściej murowanych, akcentujących narożniki murów ogrodzeniowych i/lub oporowych, wydzielających XVI-XVIII-to wieczne założenia ogrodowe. Spośród przykładów z terenu Polski wskazać należy zwłaszcza basteje z Baranowa Sandomierskiego, basteje z Kłaczyny i Stolca oraz basztki z Wojcieszowa Średniego na Śląsku.
1. Najstarszy znany mi w tej chwili przekaz kartograficzny dotyczący zespołu dworskiego w Praczach pochodzi z 2 poł. XVIII w.: ukazano na nim m.in. ów ogród, w kształcie mniej więcej podobnym, jak ten, który zachował do pocz. XX w., oznaczając go powszechnie znanym, typowym dla takich dzieł określeniem "Lust Garten". Układ przestrzenny ogrodu składał się z centralnego, kolistego "placyku", zapewne z niewielkim „oczkiem wodnym”/basenem, i promieniście wybiegających z niego alejek.
Posiadamy jednak nieco starszy przekaz ikonograficzny, dający istotną informację na interesujący nas tu temat. Chodzi o powstały ok. 1750 r. rysunek autorstwa Friedricha Bernharda Wernera, pokazujący od strony północno-wschodniej dwór w Praczach i zabudowania mu towarzyszące, a także uwidoczniony w tle kościół. Werner, słynny śląski rysownik-dokumentalista, stworzył ten wizerunek z przeznaczeniem do jednego z tomów swej „topografii” Śląska (tom ten został przez niego potem powielony w dwóch dodatkowych sztukach: mamy zatem trzy wersje tego samego w zasadzie szkicu, wykonane tuszem i podkolorowane). Jednak nie tylko rezydencja, kościół i zabudowania folwarczne zostały przez Wernera uwiecznione. Na pierwszym planie bowiem, jak się okazuje, narysował on znaczną część interesującego nas ogrodu. Widać dobrze wał ograniczający go od zachodu i - inny niż na późniejszej o kilkanaście-kilkadziesiąt lat mapie - układ przestrzenny w jego ramach: rozdzielone ścieżkami prostokątne kwatery tworzące szachownicę.
2. Na niemieckiej mapie sztabowej w wydaniu z 1920 r. ukazano rozpatrywany ogród w tym samym kształcie, co w XVIII w., ale już z innym, prostszym układem wewnątrz: pojedyncza droga dzieliła platformę ogrodu w jej osi podłużnej, jedynym urozmaiceniem były dwa koliste "placyki" znajdujące się w ciągu tejże drogi/ścieżki.
(Przy okazji - pytanie. Ogród opisano tu mianem „Quarrée”. Czy Ktoś z Szanownych Grupowiczów zna się na dawnych ogrodach i terminologii z nią związanej? Zastanawiam się, czy istnieje polski odpowiednik tego francuskiego terminu „Quarrée”, który, jak zrozumiałem, oznacza w przybliżeniu partery kwiatowe/ogrodowe, obramowane najczęściej drewnianymi listwami i otrzymujące stąd kształt przeważnie prostokątny. Będę wdzięczny za wszelkie dokładniejsze wskazówki, objaśnienia itd.)

Później sprawa jest dość zabawna i zastanawiająca.
3. Na kolejnym, pochodzącym z 1937 r. wydaniu tej samej co wcześniej sztabówki nie ukazano ani nie podpisano nawet ogrodu, zaznaczając na jego miejscu plac sportowy – „Sport-Platz”, w dodatku poszerzony ku północy.
4. Wydanie z 1942 r. po raz kolejny zmienia sytuację, bo nie ma tu mowy ani o ogrodzie, ani o niedawnym placu sportowym, wrysowano za to czworobok wałów, identyczny w kształcie z ogrodem z wydania z 1920 r., dodając - co istotne - oznaczenie „K.D.”, czyli skrót od „Kulturgeschichtliche Denkmal”. Termin ten nadawano na niemieckich mapach sztabowych wszelkim archeologicznym obiektom o własnej formie terenowej: grodziskom, kopcom po dworach (tzw. gródkom stożkowatym), podłużnym wałom pradziejowym, kurhanom, ale także krzyżom 'pokutnym', bywało też, że resztkom zamków (te jednak zazwyczaj oznaczano za pomocą "R." - "Ruine"). Jak wyjaśniają niemieckie archiwalia archeologiczne sprzed 1945 r. - w toku toczącej się w l. 30-tych XX w. akcji katalogowania śląskich grodzisk, za pozostałość po takowym właśnie uznano interesującą nas tu strukturę.

Zatem w ciągu 1 poł. XX w. z użytkowanego jeszcze lub niedawno opuszczonego ogrodu, omawiane założenie przeszło „urzędową” ewolucję ku obiektowi archeologicznemu, uznawanemu za domniemane grodzisko. Historia ma swą kontynuację po wojnie: wpierw w l. 70-tych XX w. ten czworobok wałów wprowadzono do ewidencji zabytków archeologicznych, a w 2003 r., jako domniemane grodzisko średniowieczne, wpisano do rejestru zabytków (co skądinąd jak najbardziej się chwali). Co jednak zaskakujące - w 2005 r. archeolog Rafał Śledzik-Kamiński, nota bene mój kolega, wysunął i ogłosił na piśmie hipotezę (wyrażoną w zasadzie jako pewnik), iż mamy do czynienia nie z resztkami po średniowiecznym czy pradziejowym grodzie, ale z reliktami... szwedzkiego obozu wojskowego z czasów Wojny Trzydziestoletniej:
Rafał ŚLEDZIK-KAMIŃSKI, Obóz wojskowy z XVII w. we Wrocławiu Widawie, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 47 (2005) [wyd. 2006], s. 271-276

By być uczciwym, trzeba powiedzieć, że na Śląsku i ziemiach sąsiednich tego typu obozy oczywiście istniały (głównie zapewne wzdłuż Odry i jej dopływów), kilka z nich się zachowało, a ich forma faktycznie była bliska tej, jaką ma rozważana struktura we Wrocławiu-Widawie (rozmaitej wielkości czworoboki, czasem z dziełami obronnymi dodanymi od zewnątrz do wałów; przykłady: Ścieżyna Leśna naprzeciw Siedliska [wym. ok. 90x95 m] [il. 6a], Stany koło Nowej Soli, przy ujściu Kopanicy do Odry [zbliżony do trapezu o wym. ok. 70x70x55x70 m] [il. 6b], Sieniawa Żarska [nieregularny, o rozpiętości ok. 110x55 m]). Te dzieła obronne, o niepewnej zresztą czasem datacji (od XVII do pocz. XIX w.), zebrał swego czasu zielonogórski archeolog J. Lewczuk, publikując na ich temat poniższy tekst:
Jarosław LEWCZUK, Nowożytne polowe fortyfikacje wojskowe z XVII-początków XIX wieku na Środkowym Nadodrzu, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 45 (2003), s. 235-247/248
O kilku z nich pisał szerzej Krzysztof Motyl, historyk z Nowej Soli:
Krzysztof MOTYL, Nowożytne umocnienia szwedzkie w rejonie Siedliska, [w:] Budownictwo obronne Środkowego Nadodrza: Powiat Nowosolski, red. - Tomasz Andrzejewski, Nowa Sól 2003, Muzeum Miejskie w Nowej Soli, s. 96-113

Trzeba też dla porządku dodać, że znany jest mi jeden przypadek, gdy na terenie wczesnośredniowiecznego grodziska (tzw. pierścieniowatego) założono przed końcem XVII w. (lub może nawet w 1 poł. XVII stulecia) ogród „wypoczynkowy”, oddalony zresztą o kilka km od rezydencji, z którą był związany: chodzi o Lust-Garten Hatzfeldt'ów ze Żmigrodu, usytuowany pod wsią Kędzie nad Baryczą. Ukazano go w przesadzonej najpewniej skali na mapie Żmigrodzkiego Wolnego Państwa Stanowego z 1681 r. oraz - już w rzetelnej postaci - na mapie regulacji koryta Baryczy z 2 poł. XVIII w. Ów Lust-Garten „wypełnił” majdan dawnego grodu, którego czas funkcjonowania przypadał – jak wynika ze skromnych, wstępnych badań – na okres między X a XII w. Był to zatem swoisty „recykling” osadniczy, częściej wyrażający się spożytkowywaniem wczesnośredniowiecznych obiektów obronnych na późnośredniowieczne zamki (przykładów bez liku), albo tych pierwszych i drugich na późno-nowożytne cmentarze. zwłaszcza żydowskie (Lublin, tzw. Grodzisko; Kargowa; Śrem; z nieżydowskich warto wymienić Błota w pow. brzeskim i Radlin koło Jarocina).

Jak zatem widać, sprawa jest trochę złożona, ale nie da się ukryć, że kwalifikacja obiektu z Wrocławia-Widawy jako grodziska lub wręcz nowożytnego obozu warownego, wtórnie dopiero wykorzystanego pod przy-rezydencjonalny ogród, jest zdecydowanie przedwczesna. Na chwilę obecną można ze spokojem uznać, że omawiana struktura od początku była ogrodem, założonym albo w XVII, albo już w XVIII w. Wskazuje na to bliskość rezydencji, brak bezpośrednich przekazów mówiących o obecności czy przemarszu wojsk szwedzkich przez same Pracze Widawskie (R. Śledzik-Kamiński powołuje się na potwierdzone informacje o obozowaniu Szwedów wiosną 1647 r. pod Psim Polem, które wszak leży kilka kilometrów od zajmującej nas lokalizacji) i relatywnie wczesne potwierdzenie funkcji ogrodowej.

Pozostawiając sprawę ogrodu-obozu, warto poświęcić trochę uwagi dawnej rezydencji w Praczach. Początek tutejszej prywatnej włości ziemskiej dał rok 1266, gdy Władysław, książę regent Wrocławia i arcybiskup elekt Salzburga, nadał interesującą nas osadę („hereditas nostra in villa Pracz iuxta Widauia”) w zamian za zasługi niejakiemu magistrowi Milonowi (prawdopodobnie tożsamemu ze wzmiankowanym w 1291 r. Mileyusem, dziekanem wrocławskim), zwalniając ją jednocześnie z wszelkich obciążeń podatkowych i służb na rzecz władcy.
Układ wsi lokacyjnej, który możemy datować szeroko na 2 poł. XIII-1 poł. XIV w., jest dość regularny: siedlisku nadano prostokątny, wydłużony południkowo kształt, a w jego osi podłużnej założono nawsie. Jak można wnioskować z rozplanowania - nie przewidziano tu pierwotnie miejsca na dwór, toteż gdy w którymś momencie dziejów zdecydowano się go pobudować, zlokalizowano go na samym północnym krańcu osiedla, tuż przy brzegu Widawy.
Istotną rolę w średniowiecznych dziejach Praczy Widawskich odegrał Henryk von Kalow (Henricus de Cal/de Calow), prawdopodobnie mieszczanin wrocławski, choć czasem określany w sposób sugerujący rycerskie pochodzenie, w dodatku ożeniony z Elżbietą, córką niewątpliwego rycerza – Henninga (Johanna) Ohme z rodu Bolzów (zatem może osiadły w mieście reprezentant rodu rycerskiego, a może jeden z „rycersko” żyjących patrycjuszy). Po raz pierwszy jako posiadacz Praczy wymieniany jest w 1342 r. (choć już w 1336 r. zawarł transakcję majątkową dotyczącą ich bezpośredniego otoczenia). Co istotne – w dokumentach z l. 1342, 1344 i 1345 konsekwentnie wymienia się go jako „Henricus Calow de Pracz”, co sugeruje rezydowanie w interesującej nas miejscowości. W 1345 r. Henryk wystarał się u króla Jana Luksemburskiego o potwierdzenie dokumentu z 1266 r., zwalniającego dziedzica wsi od ciężarów na rzecz władcy, a w 1348 r. ufundował tu kościół i doprowadził do erygowania przy nim parafii. Świadczy to o silnym zainteresowaniu Praczami i upatrywaniu w nich chyba miejsca pod swą wiejską siedzibę. Zapis w sporządzonym kilka lat później Landbuchu księstwa wrocławskiego potwierdza istnienie tutaj folwarku (allodium), założonego na 3 ½ łanach, jakie z 20-łanowego areału wsi przynależały do właściciela miejscowości. Folwark ten prawie na pewno zajmował miejsce późniejszego; jest całkiem prawdopodobne, że w jego obrębie w połowie XIV w. na potrzeby Henryka von Kalow powstał pierwszy dwór, poprzednik nowożytnej rezydencji.
Znany nam nowożytny dwór przetrwał co najmniej do 1945 r., by zostać potem – może na skutek jakichś uszkodzeń wojennych – rozebrany omal całkowicie (dziś ostały się z niego ledwie dwa „portyki”-balkony, z 1914 r., które były przystawione do elewacji południowej i wschodniej: korpus kilkusetletnich murów usunięto, a te świeże dodatki paradoksalnie przetrwały). Do czasu zniszczenia było to trójskrzydłowe założenie ustawione w podkowę, początkowo otwarte dziedzińcem ku północy (w efekcie przebudowy z 1914 r. dziedziniec domknięto poprzez dobudowę pionu komunikacyjnego), z trzema cylindrycznymi wieżyczkami na narożnikach (od południa i wschodu) i wejściem głównym od południa. Przedwojenny wygląd budowli, znany nam dzięki fotografiom, schematycznemu planowi i opisowi inwentaryzacyjnemu, nie różnił się zasadniczo od kształtu, jaki zadokumentował w poł. XVIII w. F. B. Werner. Wydaje się, że był on efektem przebudowy lub odbudowy z końca XVII w.: na stropie w sieni i na portalu wejściowym znajdowały się bowiem daty – odpowiednio – 1689 i 1691, a w jednym z pomieszczeń na parterze istniała obudowa pieca datowana przez niemieckich inwentaryzatorów na 4 ćw. XVII w. Późniejsze zmiany były już niewielkie i dotyczyły głównie wnętrz. Opisana wyżej forma dworu, ukształtowana – jak powiedziano – najpóźniej w końcu XVII w., mogła w rzeczywistości pochodzić w swym zasadniczym zarysie jeszcze z 2 poł. XVI lub 1 poł. XVII w. Cylindryczne wieżyczki były wówczas typowym elementem akcentującym narożniki obiektów rezydencjonalnych, stając się po połowie XVII stulecia już nieco anachronicznym motywem (przykłady: Chobienia, Czernina, Świny itd.). W 1 poł. XVII w. Pracze były najpewniej własnością rady miejskiej Wrocławia, będąc zarządzane lub dzierżawione przez mieszczańską rodzinę Oelhafen (wiemy o trzech kolejnych przedstawicielach tej rodziny o imieniu Maximilian, rezydujących tutaj, z których ostatni, pełniący funkcję rajcy miejskiego, zmarł w 1646 r.). Na aktywność budowlaną Oelhafenów w tym czasie wskazywać może również przeprowadzona najprawdopodobniej w 1 dekadzie XVII w. przebudowa prackiego kościoła parafialnego: murowane XIV-XV-to wieczne prezbiterium otrzymało wtedy sklepienie (chyba pierwsze zrealizowane) o tynkowych pseudo-żebrach, w elewacjach zewnętrznych chóru oknom nadano obramienia w postaci imitowanych w tynku kwadr, a w strefie cokołowej wprowadzono szereg wydrążonych, odcinkowo i prosto zamykanych wnęk; z kolei nad zachodnią, skrajną częścią zbudowanej w konstrukcji ryglowej nawy (możliwe, że wtedy postawionej na nowo) dodano przypuszczalnie w tym okresie wieżyczkę z jedno-prześwitowym hełmem.
Co niezwykle intrygujące – wg informacji podanej w 1916 r. przez wrocławskiego historyka Karla Ericha Gretschela, w zbiorze projektów autorstwa wrocławskiego architekta i fortyfikatora Valentina von Saebischa (*1578 - +1657), dziś w większej części zaginionych lub niezachowanych, znajdował się datowany na 1621 r. rysunek projektowy (lub rysunki) dla dworu w Praczach Widawskich. Powierzenie Saebischowi przez Oelhafenów zadania wykonania planów budowy nowej czy też przebudowy starszej siedziby wydaje się jak najbardziej prawdopodobne, zważywszy na przynależność domniemanych zleceniodawców i zleceniobiorcy do tego samego wrocławskiego środowiska wyższego i średniego mieszczaństwa. W spuściźnie po Saebischu miały się zresztą znajdować projekty dla co najmniej kilku podwrocławskich dworów patrycjuszowskich, z których niektóre przewidziano jako szachulcowe. Niestety nie mamy żadnej wiedzy o tym jak się prezentowała odnotowana przez Gretschela wizja projektowa dotycząca Praczy, nie mamy żadnego potwierdzenia, że zlecenie przekazane Saebischowi doszło ostatecznie do realizacji (w jakiejkolwiek wersji). Prawdopodobnie spora część projektów Saebischa nie została nigdy wcielona w życie i nie wykluczone, że podobnie było i w tym wypadku. Niemniej zauważyć można, że model rezydencji o narożnikach podkreślonych cylindrycznymi wieżyczkami znajduje zapewne precedens w twórczości V. von Saebischa. Budowniczy ten w końcu 2 dekady XVII w. wykonał na zlecenie Sigismunda von Schweinichena projekt rozbudowy zamku w Świnach, sporządzony w co najmniej dwóch znanych nam wariantach. Żaden z nich nie został przyjęty, jednak ich powinowactwo z ostatecznie zrealizowaną postacią rozbudowy (w której nowe frontowe skrzydło ujęte zostało w dwie okrągłe wieże), może wskazywać, że tą ostatnią także planował Saebisch. Jeśli tak – wówczas nie byłoby nam trudno uznać, że dwór w Praczach Widawskich w jego zasadniczym, ocalałym do 1945 r. kształcie mógł powstać w 1 poł. XVII w. wg projektu Saebischa.


Załączniki:
Komentarz: Pracze Widawskie - widok dworu i ogrodu mu towarzyszącego od północnego-wschodu. Trzy wersje tego samego w zasadzie rysunku F. B. Wernera z ok. poł. XVIII w., z trzech różnych kopii tego tomu "Topografii...", który omawiał księstwo wrocławskie.
1 -WERNER -Topogr. -t.1 -ks.Wr. [R 551] -k.351 (s.415) -złożenie -a.jpg
1 -WERNER -Topogr. -t.1 -ks.Wr. [R 551] -k.351 (s.415) -złożenie -a.jpg [ 1.34 MiB | Przeglądane 341 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:32 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Po lewej - fragment mapy okolic Wrocławia z 2 poł. XVIII w., znajdującej się w zespole akt Zarządu Regulacji Rzeki Odry, ze zbiorów Archiwum Państwowe we Wrocławiu. Doskonale widoczny rozległy, czworoboczny ogród na prawym brzegu Widawy, podpisany "Der Lust Garten".

Z prawej wydanie niemieckiej mapy sztabowej z 1920 r., ma której ukazano jeszcze prostokąt ogrodu, podpisując terminem "Quarree", zaznaczając nawet narożne występy i wrysowując prosty, jednoalejowy układ.


Załączniki:
2 Widawa i Pracze Wid. -APWr. -Kart.Reg.rz.Odry -82-170-1 -132 -aaa.jpg
2 Widawa i Pracze Wid. -APWr. -Kart.Reg.rz.Odry -82-170-1 -132 -aaa.jpg [ 976.94 KiB | Przeglądane 340 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:33 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Wydania niemieckich map sztabowych z lat 1937 (po lewej) i 1942 (po prawej), a na nich zmieniający się sposób traktowania terenu dawnego ogrodu przy rezydencji w Praczach Widawskich.


Załączniki:
3 Pracze Wid. -1 -mapy -złożenie 4868, 1937 i 1942.jpg
3 Pracze Wid. -1 -mapy -złożenie 4868, 1937 i 1942.jpg [ 1.31 MiB | Przeglądane 340 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:35 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Pracze Widawskie - północny skraj wsi z korytem rzeki Widawa, miejscem po dawnym dworze (A) i strukturą ziemną, będącą zapewne pozostałością po przy-dworskim ogrodzie (B). Lotniczy skan terenu wykonany w ramach programu LIDAR. Skala (z podziałką co 15 m, długości całkowitej 60 m) w prawym dolnym rogu.


Załączniki:
4 Bez nazwy 1aaa (2)aa.jpg
4 Bez nazwy 1aaa (2)aa.jpg [ 1.67 MiB | Przeglądane 340 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:38 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Ścieżyna Leśna naprzeciw Siedliska nad Odrą. Pozostałości dawnych fortyfikacji polowych z XVII-XIX w., w tym prostokątnego obozu warownego, zapewne szwedzkiego, czasów Wojny Trzydziestoletniej. Lotniczy skan terenu.

Przypuszczalny szwedzki obóz warowny z czasów Wojny Trzydziestoletniej, znajdujący się na prawym brzegu Odry w pobliżu miejscowości Stany, na północny-wschód od Nowej Soli. Lotniczy skan terenu.


Załączniki:
6a.jpg
6a.jpg [ 1.19 MiB | Przeglądane 340 razy ]
5a.jpg
5a.jpg [ 798.61 KiB | Przeglądane 340 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:43 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
Kilka archiwalnych fotografii dworu w Praczach.


Załączniki:
Komentarz: Dwór w Praczach Widawskich w widoku od południowego-wschodu. Dwudziestolecie międzywojenne. Źródło: dolny-slask.org.pl
8b Palac_Glitterow_dawny_ul_Fryzjerska_Wroclaw_41507a.jpg
8b Palac_Glitterow_dawny_ul_Fryzjerska_Wroclaw_41507a.jpg [ 1.87 MiB | Przeglądane 340 razy ]
Komentarz: Frontowa, główna elewacja dworu w Praczach Widawskich. Fragment wielo-obrazkowej pocztówki z pocz. XX w. Źródło: dolny-slask.org.pl
8a Widawa_Pracze_Widawskie_6304138aa.jpg
8a Widawa_Pracze_Widawskie_6304138aa.jpg [ 1.04 MiB | Przeglądane 340 razy ]
Komentarz: Kościół parafialny p.w. św. Anny w Praczach Widawskich - widok od południowego-wschodu. Na pierwszym planie doskonale widoczne średniowieczne, być może jeszcze XIV-to wieczne prezbiterium; na lewo, nieco w głębi, centralna nawa z charakterystyczną, tamburową,"ślepą" nadbudową, zwieńczoną kopulastym hełmem - zbudowana ok. 1800 r. na miejscu wcześniejszej części nawowej, mającej drewnianą konstrukcję szkieletową.
W elewacjach prezbiterium widoczne elementy, których powstanie odnosi się do modernizacji z pocz. XVII w.: wykonane w tynku rustykowe/boniowane obramienia okien i seria płytkich wnęk żłobiących mury w strefie cokołu, zamykanych prostokątnie i odcinkowo.
Źródło zdjęcia: niezawodny portal Fotopolska.

7 Kosciol_sw_Anny_ul_Dekarska_Wroclaw_5446275.jpg
7 Kosciol_sw_Anny_ul_Dekarska_Wroclaw_5446275.jpg [ 349.15 KiB | Przeglądane 340 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
PostNapisane: 2018-02-19 13:52 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 2008-05-30 05:14
Posty: 2802
Lokalizacja: Wrocław
c.d.


Załączniki:
Komentarz: Moja uproszczona próba rekonstrukcji zabudowy i relacji przestrzennych zabudowań dworu, majątku i ogrodu w Praczach Widawskich w 2 poł. XVIII w.
12-b.jpg
12-b.jpg [ 1.9 MiB | Przeglądane 339 razy ]
Komentarz: Moja próba rekonstrukcji dworu w Praczach Widawskich i jego najbliższego otoczenia w połowie XVIII w.
11a.jpg
11a.jpg [ 1.92 MiB | Przeglądane 339 razy ]
Komentarz: Widok dworu w Praczach od strony wschodniej, fotografia z okresu międzywojennego, ze zbiorów Herder Institut w Marburgu.
76670a.jpg
76670a.jpg [ 524.05 KiB | Przeglądane 339 razy ]
Komentarz: Wschodnia elewacja dworu w Praczach Widawskich, fotografia przedwojenna. Reprodukcja zamieszczona na niezawodnej stronie dolny-slask.org.pl
9 Palac_Glitterow_dawny_ul_Fryzjerska_Wroclaw_5661438a.jpg
9 Palac_Glitterow_dawny_ul_Fryzjerska_Wroclaw_5661438a.jpg [ 1.9 MiB | Przeglądane 339 razy ]
Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 7 ] 


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 0 gości


Nie możesz rozpoczynać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
cron
Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
Translated by phpBB3.PL